osbexact.nl


Spannend stoplicht

Bernard La Rivière

Stoplichten zijn zorgenkindjes voor gemeenteambtenaren: vaak kapot, ze vreten stroom en zijn ‘onleesbaar’ als de zon erop schijnt. Het LED-stoplicht moet daaraan een eind maken.

‘Het stoplicht springt op rood, het stoplicht springt op groen, in Almelo is altijd wat te doen’, zingt cabaretier Herman Finkers. Het Hollandse stoplicht heeft het ernaar gemaakt om symbool te worden van ultieme saaiheid. Sinds de jaren vijftig is het ding geen spat veranderd. En van Roodeschool tot Cadzand ziet het er hetzelfde uit.
Daar zou nu echter wel eens verandering in kunnen komen. De gloei- of kryptonlamp waar het doorsnee verkeerslicht mee is uitgerust, krijgt de laatste jaren concurrentie van de LED (light emitting diode), vooral bekend van displays op apparaatjes als de mobiele telefoon of rekenmachine.
Onder meer vanwege de oprukkende LED-technologie in de verkeerslichtbranche heeft het Haarlemse bedrijf Vialis het ontwerp van het stoplicht onder handen genomen. De vormgeving van de nieuwe Vialina is eigentijdser en vooral een stuk slanker dan die van het conventionele stoplicht. Dat laatste is zo dik, doordat er achter de gloei- of kryptonlamp een reflector nodig is. De nieuwe Vialina wordt standaard uitgevoerd met LED’s. Een 300 millimeter-module (verkeerslicht voor auto’s) telt 360 kleine diodes.
Het grote voordeel van LED-technologie: LED’s gaan veel langer mee. Volgens een faalkansanalyse van Vialis is de kans slechts een op vijf dat de Vialina-‘lamp’ na vijftien jaar defect is. Bij conventionele stoplichten moet de gloei- of kryptonlamp ieder jaar standaard vervangen worden. Bovendien gebruiken LED’s minder stroom. Een 300-millimeter stoplicht gebruikt zo’n twintig watt, schat Henk Jansma van Vialis; een kryptonstoplicht het drievoudige.
Als de zon schijnt zijn de huidige stoplichten vaak moeilijk zichtbaar, zo weet iedere weggebruiker. Dat komt door wat ze in de verkeerswereld het ‘fantoomeffect’ noemen. Het glas voor de, witte, gloeilamp van een stoplicht is gekleurd. Schijnt de zon op het gekleurde glas, dan is het gereflecteerde licht automatisch ook gekleurd. Het is net of de lamp, rood, groen of geel licht uitzendt, ook al staat hij uit.
Bij LED’s werkt het anders. Het zijn de diodes zelf die gekleurd licht uitzenden, het glas ervoor is kleurloos. Als de zon op het LED-stoplicht schijnt, wordt wit licht gereflecteerd. Er treedt derhalve geen fantoomeffect op.
Voor iedere kleur is een ander LED-type nodig. De kleur groen is een stuk duurder dan rood en geel. Stoplichten met LED’s zijn sowieso duurder dan ouderwetse. Een doorsnee drielampsstoplicht met LED-modulen kost bij Vialis 1.750 euro. Dezelfde uitvoering met kryptonlampen (gloeilampen worden nauwelijks nog geleverd) kost ongeveer 700 euro. Vanwege de grote voordelen van LED’s denkt het bedrijf desondanks dat de technologie het helemaal gaat maken. Vanaf september 2004 is de Vialina op de markt.

Bron: Intermediair 23, 3 juni 2004, door Kees Versluis.

Opdracht 1

Leg uit wat er met het fantoom effect bedoeld kan worden.

Energie (in kWh) = vermogen (in kW) x tijd (in uren)
Energie (in kilo Watt uur) = vermogen (in kilo Watt) maal de tijd (in uren)

Opdracht 2

Hoeveel elektrische energie verbruikt dit LED-stoplicht per jaar?

Opdracht 3

Hoeveel elektrische energie verbruikt een “normaal” stoplicht per jaar

Opdracht 4

Als 1 kWh elektrische energie € 0,10 kost, hoeveel geld wordt dan bespaard per jaar als je een LED-stoplicht gebruikt?

Opdracht 5

Het LED-stoplicht is duurder als je hem koopt dan een “normaal” stoplicht.

Bij een LED-stoplicht betaal je minder elektrische energie (zie opdracht 4).
Na hoeveel jaar is de prijs van het LED stoplicht en de prijs voor de elektrische energie (van een LED stoplicht) gelijk aan de prijs van een “normaal” stoplicht en de prijs voor de elektrische energie (van een “normaal” stoplicht)?

Opdracht 6

Wat zijn de zichtbare verschillen tussen een “normaal” stoplicht ...

... en een LED stoplicht?

Opdracht 7

Hoe groot is het licht van een auto-stoplicht (in cm)?
Zijn alle auto-verkeerslichten even groot?

Opdracht 8

Opdracht 9

Waarom is een groene LED duurder dan rood en geel?